1395-05-25 12:33
  هیدرو تراپی ( آب درمانی)
استفاده از آب بعنوان معالجه بیماریها از خیلی زمانهای پیش متداول بوده است و بصورت تجربی از آبهای معدنی استفادهمی گردیده است ...

بسمه تعالی

هیدرو تراپی ( آب درمانی)

مقدمه :

استفاده از آب بعنوان معالجه بیماریها از خیلی زمانهای پیش متداول بوده است و بصورت تجربی از آبهای معدنی استفادهمی گردیده است . درمان با آب در یونان ،روم باستان،چین،ژاپن،مصر و ایران با توجه به خواص آب مورد نظر بوده و به فراوانی بهره می بردند . از قرن 18 استفاده از آب در پزشکی رواج یافت و اصطلاح هیدرو تراپی (آب درمانی) متداول گردید. در قرن 19 اولین مطب آب درمانی در اروپا گشایش یافت و در قرن بیستم مطالعات زیادی در ارتباط با خواص آب و بهره مندی آن بعنوان درمان که در بهبود یا تخفیف برخی از بیماریها موثر می باشد انجام یافته است.

هیدروتراپی ( آب درمانی ) از واژه یونانی هیدرو(HYDRO   ) به معنی آب و تراپیا( THERAPIA) به مفهوم درمان و ترمیم است که استفاده از آب و بهره مندی از خواص آن جهت درمان هیدروتراپی نامیده می شود.

مزیت مناسب بودن آب جهت تمرینات:

-برابر قانون ازشمیدس هر جسم که وارد آب شود به اندازه مایع جابجا شده سبک می شود . برابر اصل نیروی رو به بالا، جسم به سطح آب رانده می شود . چون وزن مخصوص بدن از آب کمتر می باشد به سطح اب می آید. بدن فرد هنگام غوطه ور شدن و مقاومت آب قادر است با صرف نیروی کمتر عضلات و اندامهای خود را به حرکت درآورد و همچنین فشار بدن روی مفاصل کاهش پیدا کند و حرکات نیز با درد کمتری همراه باشد که این موضوع موجب انگیزه تکرار حرکات تمرینی در آب می گردد. افرادی که دارای ضعف عضلانی یا دامنه حرکتی مفاصل مواجه می باشند قادر به انجام فعالیت در آب می گردند.

-برابر قانون پاسکال فشار هیدرواستاتیک آب بطور یکسان بر تمام سطوح بدن وارد می شود که موجب تسهیل جریان خونی کاهش ورم و استواری مفاصل بی ثبات می شود.

-هر شیئی که در آب حرکت نماید توسط جریانهای گردابی جسم بجلو رانده می شود و از طرفی همان آب موجب مقاومت است که سبب تقویت می گردد.

-با توجه به اینکه وزن مخصوص آب نسبت به هوا بیشتر می باشد موجب مقاومت و تقویت عضلات می گردد.

- ایجاد بی وزنی و شناور شدن بدن با کمک تجهیزات موجب ایجاد آزاد سازی عضلات و کاهش درد در مفاصل می شود

-مقاومت و فشارآب بر روی بدن ، مفاصل و اندامها در حین ورزش همانند یک ماساژ به تمام بدن انتقال و باعث آرامشمی گردد.

-غوطه ور بودن در آب موجب تسریع جریان خون می گردد در سلامت قلب و عروق موثر می باشد.

انواع هیدروتراپی(آب درمانی)

به دو روش هیدرو تراپی انجام می گردد:

1-             هیدروتراپی عمومی : معمولا تمام بدن (بجزسر و گردن) فرد در آب غوطه ور می شود

2-             هیدروتراپی عضوی: فقط همان عضوی که دچار ضایعه می باشد در آب قرار می گیرد

موارد کاربردی هیدروتراپی:

کاهش درد و گرفتگی عضلات،ریلکسشن،حفظ افزایش دامنه حرکتی اندامها ،بازآموزی فعالیت های عضلات ضعیف ،جلوگیری از تحلیل رفتن عضلات ، کاهش درد،افزایش حجم تنفسی و کارکرد ریه ها ، کاهش اسپاسم ، تقویت عضلات، پیشگیری از تغییر شکلها ، رفع محدودیت حرکتی و یا پیشگیری ازآن ،ایجاد روحیه شاد و شادابی

تغییرات فیزیولوژیکی بدن در هیدروتراپی(آب درمانی):

افزایش درجه حرارت بدن، افزایش سوخت و سازبافتها، اتساع عروق ،افزایش جریان خون، افزایش میزان فعالیت قلب، افزایش فعالیت ریه ها،

چه کسانی می توانند از هیدروتراپی (آب درمانی ) استفاده نمایند:

همه می توانند از آب درمانی استفاده نمایند به خصوص افرادی که دارای مشکلات اسکلتی عضلانی می باشند. با راهنمایی کارشناس فیزیوتراپی

چه کسانی نمی توانند از هیدروتراپی (آب درمانی ) استفاده نمایند:

افرادی که دارایزخم باز باشند،کسانیکهکنترل ادرار مدفوع ندارند،بیماران قلبیکه از طرفپزشک معالج منع شده اند،افرادی که دچار اختلال حسی می باشند (با احتیاط)، افرادی که دچارصرع می باشندمگر با نظر پزشک معالج، بیماران مبتلا به بیماری پوستی

انواع تمرینات درآب :

آماده سازی بدن(گرم کردن)، استقامتی ، کششی و رها سازی عضلات

آماده سازی : منظور حرکات اولیه درآب همچون راه رفتن در وضعیت های مختلف ( بطرف جلو،بطرف عقب ، طرفین و ..) که بدن را جهت حرکات بعدی آماده می سازد.

استقامتی : مانند راه رفتن که می تواند همراه با بستن وزنه باشد و شناکردن و دیگر تمرینات که موجب افزایش میزان ضربان قلب و تنفسی می شوند و مصرف اکسیژن در طی این حرکات افزایش یافته و در نتیجه کارایی قلب و ریه ها و سیستم گردش خون افزایش می یابد و توانایی فرد در انجام فعالیتهای زندگی بیشتر می شود.

کششی : عبارت از حرکاتی می باشد که با توسعه مکانیسم عصبی ، عضلانی،از طریق تحریک شدن گیرنده های عمق باعث شل شدن یا استراحت عضله و سبب افزایش انعطاف پذیری عضلات و بافت های نگهدارنده می گردد.

رها سازی عضلات : به معنای ایجاد انبساط در عضله ها و رها شدن آنها از انقباض و تنش درآب می باشد.

اهداف تمرینات:

ایجاد توان مطلوب برای انجام کارهای روزانه

برخورداری از استقامت و افزایش کارایی بالای قلب و عروق و دستگاه تنفسی

انعطاف پذیری در عضلات تاندون ها ، لیگامنتها،برای انجام بهتر حرکات و فعالیتها

زمان اجرای تمرینات:

بدن دارای آرامش و دور از خستگی باشد

از زمان صرف غذا مدتی گذشته باشد

تا قبل از خستگی تمرینات متوقف گردد

آب سالم و بهداشتی :

آبی است که در موقع مصرف خواص فیزیکی،شیمیاییو میکروبی آن مطابق استاندارد های موجود باشد و عاری از هرگونه بو، طعم و ظاهر نامطبوع باشد.

درجه حرارت آب در هیدروتراپی ( آب درمانی ):

آب خنک تر از دمای بدن 37 درجه خنک کننده و محرک است

آب گرم تر از بدن تقویت کننده می باشد

آبی که داغ است آرامش را بوجود می آورد ولی ایجاد خستگی مفرط را بهمراه دارد

آبی که اندکی از درجه حرارت بدن پایین تر است یعنی آب ولرم (32-27 درجه) یا آب نه گرم و نه سرد ( 35-32 درجه ) سودمند است .

نکات مهم در استفاده از هیدروتراپی

استفاده از هیدروتراپی و انجام تمرینات درآب با توصیه پزشک یا فیزیوتراپیست انجام شود

از آب سالم و بهداشتی استفاده شود

نکات ایمنی به منظور پیشگیری از هرگونه حادثه همچون سرخوردن، زمین خوردن و .. رعایت شود

از مکانهایی که فضای مناسب سازی شده است استفاده گردد.

آب استخر برابر شرایط فرد دارای درجه حرارت مناسب باشد

در طول هفته 2 یا 3 بار انجام شود

در هر جلسه هیدروتراپی مابین 60-50 دقیقه حرکات مناسب توصیه شده انجام شود

حداقل آب استخر جهت تمرینات در حد سینه باشد

تعداد حرکات بر اساس توانایی و شرایط فرد و توصیه فیزیوتراپیست انجام شود

در ابتدای فعالیت حدالاقل تا 10 دقیقه آماده سازی ( راه رفتن) بدن را در برنامه گنجانده شود

سرعت حرکات هماهنگ و آرام باشد

از تجهیزات و وسایل قابل استفاده در استخر با مشورت فیزیوتراپیست صورت پذیرد.

بخشی از تمرینات پیشنهادی

-تازمانی که بدن آمادگی لازم را پیدا نماید، می توان در عرض استخر به آرامی رفت و برگشت را انجام داد.دقت گردد در زمان راه رفتن انتقال وزن از پاشنه به پنجه باشد

-این بار راه رفتن به طرف عقب می باشد. قدمها استوار برداشته شود

-پس از تمرین فوق راه رفتن از پهلو (طرفین) راست و چپ انجام می گردد

-در وضعیت ایستاده دستها در طرفین باز و با فشار به آب به طرف جلو سپس به وضعیت اول حرکت انجام می شود

-در وضعیت ایستاده دستها صاف و از عقب تنه بدن به هم قلاب نموده و سپس به طرف بالا و پایین حرکت داده شود. تکرار می گردد

-در کنار استخر ایستاده از پشت با هر دو دست میله کنار گرفته به آرامی بشینید و بلند شوید تا کشش را در شانه ها احساس نمایید. تکرار نمائید

-در داخل آب در وضعیت ایستاده یکدست به جلو از آرنج صاف و دست دیگر بطرف عقب کشیده و خم گردد سپس برعکس دستها وضعیت آنها عوض شودو این تمرین تکرار گردد. ( می تواند همراه با داشتن وزنه در دست نیز انجام شود)

-در وضعیت ایستاده دستها بر عکس یکدیگر بجلو و طرفین آورده شود . (آرنج کاملا صاف می باشد) به گونه ای که با فشار با مقاومت آب مقابله گردد ( می تواند همراه با داشتن وزنه در دست نیز انجام شود)

-در وضعیت ایستاده یک دست بر روی کمر و دست دیگر بصورت پاندولی از شانه همانند عقربه ساعت دایره وار چرخاندهو بالعکس و سپس بادست دیگر این تمرین را انجام دهید .(می تواند همراه با داشتن وزنه در دست نیز انجام شود)

-در وضعیت ایستاده دست در طرفین بدن با کمی زاویه از شانه به چپ و به راست دورانی چرخانده شود ( می توانند همراه با داشتن وزنه در دست نیز انجام شود )

-در وضعیت ایستاده دستها چسبیده به بدن شانه ها را به بالا و پائین آورده شود

-در وضعیت ایستاده دست ها چسبیده به بدن شانه ها را به صورت دایره وار ( حرکت عقربه های ساعت و بعلکس) انجام گردد.

-دست مشت شده ( انگشتان جمع شود ) حرکت از مچ به طرف بالا و پائین انجام شود ( می تواند همراه با داشتن وزنه در دست نیز انجام شود )

- انگشتان را در آب کاملا باز و بسته نمائید.

-در وضعیت ایستاده با دو دست دو طرف یک چوب به اندازه شانه بدن را گرفته به طرفین و جلو در داخل آب حرکت داده شود

-در وضعیت ایستاده چوب یا میله را به صورت عمودی در پشت تنه با دو دست دو طرف آن را گرفته در داخل آب بالا و پائین آورده شود.

-می توان با نصب یک باند کششی به یک میله کناری استخر در وضعیت های مختلف با گرفتن باند کششی و یا بستن بر مچ پا تمرینات را انجام داد.

-در وضعیت ایستاده به طوری که پاها بیش از اندازه شانه به طرفین باز باشند بدون جابه جا شدن کف پا (ثابت در وضعیت اولیه )زانو یکبار به طرف راست و یک بار دیگر به طرف چپ کشیده شود به گونه ای که از لگن به طرف مقابل آورده شود.

-در کنار استخر با گرفتن میله کنار استخر به صورت ایستاده یک پا از زانو به طرف عقب خم شده و با گرفتن مچ پا ،پا همراه با کششبه باسن نزدیک گردد. این حرکت در مورد پای دیگر انجام شود.

-حرکت فوق را می توان بدون گرفتن مچ پا با بستن یک وزنه ، انجام داد

-روبروی پلکان داخل استخر بایستید یک پا روی زمین و کف پای دیگر روی پلکان قرار دهید و تنه را به جلو آورید به گونه ای که کشیدگی را در پشت ران و باسن احساس کنیدسپس این حرکت با پای دیگر انجام شود.

-کناراستخر ایستاده با گرفتن میله کنار استخر پا به طرف جلو و عقب کشیده شود ( این حرکت می تواند با بستن وزنه نیز انجام داد)

-با تکیه به دیوار استخر ابتدا یک پا به طرف خارج کشیده شود و برگردد (دور و نزدیک گردد)و سپس با پای دیگر این تمرین انجام گردد.(این حرکت می تواند با بستن وزنه نیز انجام شود)

-در کنار استخر با گرفتن میله کناراستخر از مفصل لگن پا بصورت دورانی ( عقربه ساعت) حرکت داد و برعکس نیزانجام شودو همچنین با پای دیگر نیز تکرار گردد.

-در وضعیت ایستاده با قرار گرفتن پاها در کنار یکدیگر دست ها چسبیده به تنه به طرف بالا پرش نمائید و همزمان دست ها و پاها به طرفین آورده شود و سپس بازگشت به وضعیت اولیه انجام شود

-برای مقاومت بیشتر می توان از یک قطعه پلاستیکی 30 در 20 سانتیمتر استفاده نمود به این ترتیب که با دو دست در جلوی بدن قرار داده و در آب حرکت نمائید.

-به دیوار استخر تکیه داده و با گرفتن میله پاها رادر داخل آب بصورتپدال دوچرخه حرکت دهند.

-به دیوار استخر در وضعیت ایستاده تکیه دهید و ران تا 90 در جه به طرف بالا آورده در این وضعیت ثابت مانده و زانو را خم و راست نمائید (این حرکت می تواند با وزنه نیز انجام شود)

-روبه روی دیوار استخر ایستاده و زانورا خم و راست نمائید (این حرکت می تواند با وزنه انجام شود)

-در وضعیت ایستاده با تکیه به دیوار استخر مچ پا به طرف بالا و پائین آورده شود (این حرکت نیز می تواند با بستن وزنه کف پا نیز انجام شود)

-مقابل دیوار استخر ایستاده وضعیتی که باند کششی دور کمر می باشد با بستن دو طرف آن به میله کنار استخر حرکت به طرف جلو و عقب انجام شود.

-برابر حرکت فوق پشت به دیوار استخر ،باندکشی بر روی شکم قرار گیرد و تمرین حرکت بطرف جلو و وضعیت اولیه انجام شود.

 

کارشناس ارشد فیزیوتراپی

                                                                                                                                                                                                           ابوالقاسم نجفی

 

نظر شما